De onderzoekers maten het effect van regulatie van de predatoren op kievitpopulaties in elf natte graslanden in Engeland en Wales. Het aantal rode vossen nam in acht jaar tijd in totaal met 40 procent af, en het aantal zwarte kraaien met 56 procent. Dat had geen effect op het succes van de 3139 kievitsnesten, blijkt uit het onderzoek. Het aantal eieren, en het aantal uitgekomen eieren bleef gelijk. Wel bestonden er grote verschillen in de resultaten tussen de elf gebieden. Die hingen voornamelijk samen met de variatie in de predatordichtheid. Waar deze hoog waren, gaf regulatie meer kans op succes dan in gebieden met lagere predatordichtheden.
De jacht op de vos en de kraai bleek ook geen algemeen effect te hebben op de overlevingskans van de kuikens, hoewel er ook hier lokale verschillen waren. Dat onderzochten de wetenschappers door op 7 van de 11 lokaties in totaal 459 kuikens van een zendertje te voorzien, waarmee ze nauwgezet in de gaten konden worden gehouden.
Ten slotte werden ook geen effecten van de regulatie waargenomen op de groei van de kievitpopulaties. Opvallend was wel, dat het aantal ouders dat laat in het seizoen met jongen gezien werd, op zes plekken twee keer zo hoog was in jaren waarin de predatoren bejaagd werden, als in jaren waarin dat niet gebeurde.
De onderzoekers stellen voor om meer onderzoek uit te voeren alvorens predatoren te bejagen.

Informatie: www.blackwell-synergy.com/loi/JPE
Bron: Boomblad

De zeldzame grote rosse vleermuis, de grootste vleermuis van Europa, komt bijna alleen voor in het Mediterrane gebied waar de belangrijkste vliegroutes van vogels samenkomen. Toch werd de hypothese dat hij in het zuiden van Spanje en Portugal op vogels jaagt, en dus niet alleen op insecten, in 2001 nog heftig bekritiseerd. Volgens een studie uit dat jaar waren er in de uitwerpselen van vleermuizen veertjes gevonden. Dat zou volgens sommigen echter nog niet betekenen dat de vleermuizen ook vogels eten; ze zouden de veertjes ook ongewild binnen kunnen krijgen omdat de lucht er tijdens het trekseizoen vol mee zit. De nieuwe studie in PLoS One heeft die kritiek nu weerlegd.
Het menu van de vleermuis verschilt wel per seizoen. In de lente wordt een enkele vogel opgegeten, in de zomer eet hij alleen insecten, en in de herfst pakt hij juist heel veel vogels. De verklaring daarvoor zou gezocht kunnen worden in het aanbod. In het najaar vliegen de oudervogels met hun jongen naar het zuiden. Omdat die jongen onervaren zijn, vallen ze makkelijker ten prooi. In de lente vliegen alleen de vogels terug die de herfst en winter hebben overleefd. Deze resultaten zijn in lijn met de zogenaamde optimal foraging theory, die voorspelt dat predatoren de opname van energie maximaliseren door zich te richten op prooidieren die in overvloed aanwezig zijn.
Er werd voor het onderzoek gebruikgemaakt van een recent ontwikkelde onderzoeksmethode, waarbij het bloed van de vleermuizen werd afgenomen en onderzocht op de aanwezigheid van bepaalde varianten van koolstof en stikstof. Deze isotopen komen voor in het spierweefsel van de prooidieren, en zijn per soort uniek. Ze zijn bovendien stabiel, wat betekent dat ze onveranderd in de bloedbaan van de vleermuis terecht komen. De onderzoekers zochten naar de isotopen van tien vogelsoorten, en ter controle ook van de insecten die op het menu van de grote rosse vleermuis staan.

Informatie: www.plosone.org
Bron: Boomblad

De geïnfecteerde kleine zwanen in het onderzoek verlieten hun overwinteringsplek meer dan een maand later dan onbesmette vogels. Dat kan tot gevolg hebben dat ze aankomen op een volle plek waar weinig voedsel meer is, waardoor hun toestand verder kan verslechteren. Het late vertrek bleek samen te hangen met een paar andere observaties. Zo vlogen geïnfecteerde zwanen kortere afstanden, hadden ze lagere hoeveelheden energie, en namen ze lagere hoeveelheden voedsel tot zich.
Voor het onderzoek vingen de onderzoekers 25 kleine zwanen (Cygnus columbianus bewickii Yarrell) op een bietenveld bij Wieringerwerf, waar de vogels overwinterden, en namen bloedmonsters af. Twaalf zwanen kregen een halsband met een GPS-systeem waarmee hun positie bepaald kon worden. Uit de bloedmonsters bleek dat drie vogels besmet waren met het vogelgriepvirus affluenza A, en de subtypen H6N2 en H6N8. Deze behoren tot de meest algemeen voorkomende virussen onder wilde vogels. Twee van de besmette zwanen konden gevolgd worden omdat ze een halsband om hadden.
De data suggereren dat wilde, migrerende vogels zwaarder te lijden hebben onder bepaalde typen van de vogelgriep dan doorgaans aangenomen wordt. Het is echter nog onduidelijk waardoor deze resultaten veroorzaakt worden. Het lijkt waarschijnlijk dat de besmetting een lagere mobiliteit en verminderde eetlust veroorzaakt, maar het kan ook zijn dat zwakkere of verzwakte dieren gevoeliger zijn voor besmetting.

Informatie: www.plosone.org
Bron: Boomblad

De onderzoekers vergeleken twee methodes van agrarisch natuurbeheer - de standaardvergoeding voor laat maaien en de prestatiebeloning voor het aantal nesten op een perceel. Het resultaat komt overeen met de uitkomsten van eerdere studies naar weidevogelbeheer. Op de percelen met weidevogelbeheer vonden ze meer territoria die geschikt zijn voor de weidevogels, en er werden meer tureluurs gesignaleerd. Opvallend resultaat van de nieuwe studie was volgens de onderzoekers dat de positieve effecten van de maatregelen eerder het gevolg zijn van waterbeheer dan van weidevogelbeheer.
Volgens onderzoeker Jort Verhulst geven de verschillen in grondwaterstand en bodemvochtigheid een betere verklaring voor de aantallen weidevogels dan het weidevogelbeheer. Bij de inrichting van het weidevogelbeheer moet dus met het waterbeheer rekening gehouden worden, vindt hij. Dat kan door op weidevogelbeheer in te zetten op die plekken waar de grondwaterstand hoog is, maar ook door de waterstand op percelen te verhogen. Verhulst: 'Het heeft ook een indirecte invloed, want het aantal regenwormen en emelten - voedsel voor weidevogels - neemt bij een hogere grondwaterstand ook toe.'
Het aangepaste beheer leverde overigens geen overvloed aan weidevogels op. De kievit, zo bleek ook weer uit deze studie, geeft de voorkeur aan het kort gehouden gras van de percelen zonder weidevogelbeheer.

Zie ook: Resource Online
Bron: Resource

In Nederland komt de herfstschroeforchis op twee plekken voor, waaronder het twee hectare grote natuurgebied Berghofweide in Zuid-Liburg, één van de noordelijkste vindplaatsen in Europa. Tussen 1981 en 2004 verzamelden onderzoekers van de Universiteit Utrecht en de universiteit van Leuven, België hier gegevens over sterfte en groei. Ze keken vooral naar klonale groei – via wortelstokken – en seksuele voortplanting. Voortplanten via de wortelstokken doen orchideeën vermoedelijk vooral onder moeilijke omstandigheden. Seksuele voortplanting kan in tegenstelling tot de wortelstokken bijdragen aan een verversing van het genetisch materiaal in een populatie. De studie was bedoeld om inzicht te krijgen in het belang van beide groeiwijzen voor de levensvatbaarheid van een populatie.
De resultaten laten een aanzienlijke variatie in de tijd zien voor zowel de klonale als de seksuele voortplanting. Het aandeel bloeiende planten varieerde bijvoorbeeld tussen de nul en honderd procent - planten met bloemen hebben tachtig procent kans om in het daaropvolgende jaar géén bloemen te hebben, een veelvoorkomende variatie bij orchideeën.
Duidelijk werd ook dat de klonale groei toenam wanneer het aantal individuele orchideeën afnam. In het begin van de onderzoeksperiode, ruim twintig jaar gelden, was het aandeel van de klonale groei veel groter dan in latere fasen. Tien jaar na een verandering in het beheer van het gebied, begon de populatie massief te groeien, vooral via seksuele voortplanting. Omdat de uitgangssituatie voor die groei echter een kleine populatie was, met een groot aandeel klonale groei, vermoeden de onderzoekers dat dit geleid heeft tot inteelt en een lager aanpassingsvermogen van de planten. Dit zou vervolgens de daling gedurende de laatste tien jaar kunnen verklaren.
De toekomstvoorspellingen voor de orchis zijn gemaakt met een zogenaamd diffusion approximation model. Dit model toont een overlevingskans voor de populatie van 79 procent in de komende 20 jaar. Tegelijkertijd laat het model echter zien dat verdere afname ook niet onwaarschijnlijk is. Het optimisme wordt ook getemperd door het feit dat de populatie in de laatste tien jaar gekrompen is, ondanks stabiel natuurbeheer.

Informatie: www.sciencedirect.com/science/journal/00063207
Bron: Boomblad

Top-predatoren worden gezien als de belangrijkste factor voor de structuur en de diversiteit van ecosystemen op het land. Het verdwijnen ervan krijgt veel aandacht in het natuurbeheer. Enerzijds omdat het abnormale toenames van lagere predatoren zou verklaren, of afnames van kleinere prooidieren. Anderzijds omdat de herintroductie van top-predatoren oorspronkelijke verhoudingen in de natuur zou herstellen.
Twee onderzoekers wilden weten of naast deze top-down invloed van hogere predatoren, ook bottom-up effecten, zoals van menselijk landgebruik en klimaat, een rol spelen in het succes van een lagere predator als de rode vos (Vulpes vulpes). Om dat te bepalen gebruikten ze onder andere data van de Zweedse overheid over de jacht, de landbouw en de bevolking tussen de jaren 1828 en 1917. In die tijd stierven de wolf (Canis lupus) en Lynx (Lynx lynx) bijna uit, en vonden er grote veranderingen in het landschap plaats. Het studiegebied bestond uit vier bio-klimaatzones zoals loofbos en toendra, met elk een andere biologische productiviteit. Deze gegevens werden geanalyseerd met een statistisch model.
De resultaten suggereren dat het verdwijnen van de wolf en lynx vooral voordelig was voor vossen in de zuidelijke delen van Zweden, die biologisch het productiefst zijn. In boreale en alpiene gebieden daarentegen, ging de snelle achteruitgang van de wolf nauwelijks gepaard met een toename van het aantal vossen. Voor effectief natuurbeheer is het dus van belang om zowel top-down- als bottom-uprelaties in beschouwing te nemen.

Informatie: www.blackwell-synergy.com/doi/abs/10.1111/j.1461-0248.2006.01010.x
Bron: Boomblad