In het onderzoek van de Weten-schapswinkel zijn zoogdieren, vogels, dagvlinders en planten in hoogstamboomgaarden geïn-ventariseerd, evenals de moge-lijkheden voor een meer ecolo-gische inrichting en beheer ervan. Het aantal voorkomende soorten blijkt groot, maar hangt af van het beheer, de inrichting, de afstand tot andere boomgaarden en van het omringende landschap, bijvoor-beeld de aan- of afwezigheid van houtwallen. De uitkomsten zijn voor de onderzochte soortgroepen zo interessant, stelt de Wetenschapswinkel, dat vervolgonderzoek naar andere soortgroepen (ongewervelden, schimmels, mossen, korstmossen) wordt aanbevolen.
De resultaten van het onderzoek laten ook zien dat eigenaren graag bereid zijn in hun boomgaard ruimte te bieden aan planten en dieren. Het onderzoeksrapport 'De hoogstamboomgaard natuurlijk' geeft daarvoor handreikingen. De eigenaar van een hoogstamboomgaard kan het voorkomen van planten en dieren bevorderen en heeft daarbij de keuze uit een groot aantal maatregelen, zoals het aanhouden van verschillende soorten en rassen fruitbomen, het gebruik van (snoei)hout in takhopen of takkenrillen, het laten staan van dode bomen, een maaibeheer gericht op verschraling, een extensieve beweiding, een gefaseerde onderhoudssnoei van de bomen, de aanplant van een houtsingel of heg, het ophangen van verschillende typen nestkasten of het aanleggen van een poel.
Aanleiding voor het onderzoek was de veronderstelling van de Stichting IJsselboomgaarden dat Nederlandse boomgaarden belangrijke natuurwaarden herbergen, iets wat in het buitenland wel is onderzocht. Die veronderstelling blijkt nu ook voor Nederland te kloppen, concludeert Wageningen UR.
Jessie Baeten, studente aan de Saxion Hogeschool in Deventer heeft voor de Wetenschapswinkel de informatie voor het onderzoek bijeengebracht via interviews met boomgaardei-genaren, tijdens veldbezoeken en uit de literatuur. Henk van Blitterswijk, onderzoeker bij onderzoeksinstituut Alterra van Wageningen UR, heeft haar begeleid.

Informatie: www.wewi.wur.nl
Bron: Wageningen UR

Zie ook: rapport

In 2001 vond mossenspecialist Klaas van Dort het breed moerasvorkje. In 2003 volgde de vondst van het bergbuidelmos door bosecoloog Rienk-Jan Bijlsma. Beide soorten waren uitgestorven, maar verspreiden zich nu goed.
Volgens de onderzoekers is het dode naaldhout ook van belang voor soorten die eerder worden geassocieerd met boswallen en andere schaduw- en humusrijke steilkanten. Het weghalen van dood naaldhout is volgens de onderzoekers dan ook niet aan te bevelen als het gaat om de biodiversiteit.

Informatie: www.delevendenatuur.nl
Bron: Boomblad 5, november 2006

Gerard Müskens van Alterra, die in februari de zenders aanbracht, spreekt van 'indrukwekkende' resultaten. Vooral gans Adri levert veel gegevens. Hij broedde in Taimyr, in het uiterste noorden van Rusland - volgens Müskens overigens waarschijnlijk onsuccesvol, heeft geruid, en is nu op de terugweg. Hoeveel kilometer Adri heeft afgelegd, wordt in de winter duidelijk, als de onderzoekers de gegevens hebben doorgerekend en bekendmaken. Hemelsbreed is de afstand Nederland-Taimyr al zo'n vijfduizend kilometer. ‘In werkelijkheid kan de afstand die met de zender is afgelegd wel anderhalf maal en misschien wel tweemaal zo groot zijn. Uit de som van de afstand tussen alle geregistreerde peilpunten is een behoorlijk nauwkeurige schatting te maken.'
De andere vier kolganzen hadden minder geluk. Volgens Müskens zijn er een paar afgeschoten en zijn enkele gepakt door roofdieren, al blijft dat laatste onduidelijk. Gans Bouke werd bij Archangelsk door een jager uit de lucht geschoten. Gans Alco verdween dit voorjaar plotseling in de buurt van het Lauwersmeer. 'Omdat deze kolgans ook een halsband draagt, kan het zijn dat hij komend seizoen weer wordt gespot. Dan is het waarschijnlijk zenderuitval geweest. We zijn echter bang dat ook hij in het voorjaar geschoten is. Navraag bij lokale jagers heeft echter niets opgeleverd.'
De trekkende kolganzen zijn te volgen via www.blessgans.de.

Informatie: www.blessgans.de
Bron: Boomblad 5, november 2006

Karin Didderen, zoetwaterecoloog bij Alterra, noemt de vondst een verrassing. ‘Er wordt in Nederland vrij veel gemonsterd, dus je verwacht niet dat er zoiets leuks bij zit. We waren ook niet op zoek naar iets zeldzaams, hoewel het petgat wel vrij diep en afgelegen in het gebied ligt. Als je vijf exemplaren in één monster aantreft betekent dat waarschijnlijk dat er nog een complete populatie leeft’, aldus Didderen.
De vondst werd gedaan bij onderzoek naar herstel van kwetsbare soorten, waarvoor het waterleven in nieuw gegraven veenplassen vergeleken werd met dat in bestaande poelen. De mijten bevonden zich in een zestig jaar oude plas die bedekt was met krabbescheer en drijftillen. Het water was er van bijzonder goede kwaliteit, met een neutrale zuurgraad en opmerkelijk arm aan voedingsstoffen en mineralen. Dit verklaart volgens Didderen mogelijk de aanwezigheid van deze zeldzame soort.
Extra bijzonder is dat een van de vijf exemplaren tot het vrouwelijke geslacht behoort: wereldwijd het eerst gerapporteerde vrouwelijke exemplaar van deze mijtensoort.

Informatie:
Bron: Resource 8, 19 oktober 2006

Als gevolg van de toegenomen belasting van het milieu met voedingsstoffen leveren blauwalgen over de hele wereld hardnekkige problemen op. De overheid moet de concentraties ervan dan ook blijven meten. Met de methode van Simis is nu de blauwalgontwikkeling ook goed vanuit de lucht te volgen. Simis voegt toe: ‘Een blauwalgalarm op basis van satellietgegevens dat aangeeft waar het veilig is om te zwemmen, is een zinvolle aanvulling op het weerbericht.’
De methode van Simis is erop gebaseerd dat de waterkleur in de gaten te houden is via de beelden van een sensor op de Envisat-satelliet van de Europese ruimtevaartorganisatie ESA. De sensor neemt licht van verschillende kleuren waar, zo ook het voor blauwalgen kenmerkende pigment fycocyanine. Door in de satellietbeelden de verhouding van het blauwe fycocyanine en het groene chlorofyl te meten, kunnen onderzoekers de ontwikkeling van blauwalgen volgen.
Volgens Simis is het daarmee technisch mogelijk om bij grote meren, van een paar vierkante kilometer, via de satelliet te volgen hoe de blauwalgen zich ontwikkelen. Met een nieuwe generatie satellieten is het waarschijnlijk ook mogelijk voor kleinere plassen.
De gegevens van de satellietbeelden kunnen ook helderheid verschaffen over ecologische vragen, bijvoorbeeld hoe het komt dat de blauwalgen plotseling verdwijnen, en of dat invloed heeft op de waterplanten.
Het project is gefinancierd door het NWO-SRON Programmabureau Ruimteonderzoek, het onderzoek werd deels uitgevoerd bij het Instituut voor Milieuvraagstukken van de Vrije Universiteit (VU).

Informatie: www.nioo.knaw.nl
Bron: NIOO-KNAW